Jesteś tutaj

HISTORIA KASZUBÓW W DZIEJACH POMORZA - tomy III-V

HISTORIA KASZUBÓW W DZIEJACH POMORZA - tomy III-V

Przedstawiamy pierwszą z czterech monografii nominowanych do Pomorskiej Nagrody Literackiej Wiatr od Morza w kategorii Pomorska Książka Roku 2019Historia Kaszubów w dziejach Pomorza - tomy III-V autorstwa profesora Józefa Borzyszkowskiego i profesora Cezarego Obrachta Prondzyńskiego, wydanej przez Instytut Kaszubski.

kaszuby.jpg

Instytut Kaszubski, w ramach grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, zrealizował projekt opracowania syntezy dziejów Kaszubów. Nawiązując do koncepcji prof. Gerarda Labudy, autora HISTORII KASZUBÓW W DZIEJACH POMORZA. TOM I CZASY ŚREDNIOWIECZNE (2006), opracowano 3 kolejne tomy w 4 woluminach - ponad 4000 stron niezwykłej opowieści o losie Kaszubów. Każdy z  tomów realizuje wspólnie wypracowane cele, zachowując indywidualny charakter. Integralną część stanowią liczne ilustracje – fotografie, reprodukcje dokumentów, materiały prasowe. Dopełnia je obszerna bibliografia, indeksy osobowe i nazw geograficznych oraz streszczenia w językach angielskim, niemieckim i kaszubskim.

Ośmielam się sądzić, że to jedno z większych przedsięwzięć naukowych, ale też wydarzeń kulturowych na Kaszubach i Pomorzu. Mam też nadzieję, że może to być wydawnictwo interesujące dla wszystkich tych, którym bliskie są sprawy regionalne, etniczne etc. Dla nas jako wydawcy – Instytutu Kaszubskiego – bardzo ważnym jest, aby książki trafiły maksymalnie szeroko. Idzie przede wszystkim o solidną i rzetelną wiedzę o Kaszubach (Prof. Cezary Obracht-Prondzyński, prezes Instytutu Kaszubskiego).

 

Józef Borzyszkowski, Tom III (c z . 1−2), HISTORIA KASZUBÓW W DZIEJACH POMORZA W KRÓLESTWIE PRUSKIM I CESARSTWIE NIEMIECKIM (1815−1920)

Cz. 1  KASZUBI I POMORZE NA DRODZE DO KAPITALIZMU I SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO (1815–1870)
- Pomorze a Kaszubi i ich sąsiedzi – kraj i ludzie (Kile słów o Kaszëbach e jich zemi)
- Proces uwłaszczeniowy w państwie pruskim i jego skutki dla Kaszubów
- Nowa rzeczywistość Kościołów – katolickiego i ewangelickiego na Pomorzu a dzieje Kaszubów
- Rozwój systemu edukacji i rola duchownych Kościołów – katolickiego i ewangelickiego
- Wiosna Ludów na Pomorzu – udział Kaszubów
- Florian Ceynowa – ojciec regionalizmu kaszubskiego
- Rozwój społeczno-gospodarczy Prus Zachodnich a udział Kaszubów w polskich pracach organicznych i  w powstaniu styczniowym 1863/1864
Cz. 2  W CESARSTWIE NIEMIECKIM–ORAZ ZA WIELKĄ WODĄ NA EMIGRACJI
- Po zjednoczeniu Niemiec – w epoce kulturkampfu (1870–1887)
- Udział Kaszubów w rozwoju ogólnozaborowego systemu polskich instytucji zarobkowych w Cesarstwie Niemieckim
- Kaszubi na drodze do własnej podmiotowości
- Działalność towarzystw oświatowo-kulturalnych i filomackich a strajk szkolny i ruch wyborczy na Kaszubach
- Odrodzenie Kaszubów i kaszubszczyzny na początku XX wieku
- W latach wielkiej światowej wojny 1914–1918
- Pod znakiem rewolucji i końca wojny – walka o przyłączenie Pomorza do Polski
- O życiu codziennym na Kaszubach na przełomie XIX i XX wieku. Kultura materialna i duchowa mieszkańców tej ziemi 

Józef Borzyszkowski, Tom IV, KASZUBI W II RP I W CZASIE II WOJNY ŚWIATOWEJ (1920–1939–1945)

1920–1939 Kaszubi w II Rzeczypospolitej – w warunkach demokracji i sanacji

- Inkorporacja Pomorza do Rzeczypospolitej – trudne początki. Problemy Kaszubów nie tylko w 1920 roku
- Problem opcji, jej przebieg i skutki, a „repolonizacja” Pomorza i sprawy kaszubsko-pomorskie poza granicami Rzeczypospolitej
- Przemiany w gospodarce regionu. Reforma rolna i budowa Gdyni – ich przebieg i skutki
- Przewrót majowy i jego skutki społeczno-polityczne
- Kościół katolicki i szkoła polska a Kaszubi w latach 1926–1939
- Ruch kaszubsko-pomorski między wojnami a wa o Pomorze między Polską i Niemcami ciąg dalszy
Kaszubskie dzieje w latach II wojny światowej 1939–1945
- Wojna obronna 1939 r. na Kaszubach – początki okupacji hitlerowskiej (tzw. krwawa pomorska jesień)
- Okupacyjna rzeczywistość na Kaszubach i Pomorzu pod rządami gauleitera A. Forstera i biskupa C.M. Sple a
- Kaszubsko-pomorski ruch oporu i wyzwolenie Pomorza przez Armię Czerwoną 

Cezary Obracht-Prondzyński, Tom V, HISTORIA KASZUBÓW W DZIEJACH POMORZA DZIEJE NAJNOWSZE (PO 1945 R.)

Pierwsza dekada – od „gorzkiego zwycięstwa” do końca stalinizmu
- „Gorzkie zwycięstwo”, „klęska wyzwolenia” i „wielka trwoga” – wariant kaszubski
- „Swoi” i „obcy”, czyli sytuacja ludnościowa na Kaszubach
- Kaszubi w nowych realiach politycznych
- Sytuacja gospodarcza na Kaszubach w pierwszym okresie po wojnie
- Kultura kaszubska w pierwszej dekadzie powojennej
Między Październikiem'56 a Grudniem'70
- Odwilż, Polski Październik i epoka Gomułki
- Zmiany społeczno-ekonomiczne w epoce popaździernikowej
- Problemy integracji grupowej i stan więzi społecznych w epoce Gomułki
- Kultura kaszubska: pielęgnowanie tradycji i poszukiwanie nowych form
Epoka Gierka, wiosna „Solidarności” i trudne lata 80.
- Lata 70. i 80. – polityczne nadzieje, rozczarowania i konflikty
- Zmiany społeczno-ekonomiczne w latach 70. i 80.
- Problemy integracji grupowej i stan więzi społecznych
- Funkcjonowanie kultury kaszubskiej w latach 70. i 80.
W okresie transformacji ustrojowej – starania o upodmiotowienie etniczne i obywatelskie
- Kaszubi wobec demokratycznej polityki i zmian ekonomicznych
- Ruch kaszubsko-pomorski – etnicyzacja i pluralizacja
- Nowy model funkcjonowania kultury kaszubskiej
- Tożsamość, wartości i pamięć po demokratycznym przełomie
- Rewolucja edukacyjna i rozwój kaszubskiego środowiska naukowego 

Prof. zw. dr hab. Cezary Obracht-Prondzyński pracuje w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Gdańskiego (kierownik Zakładu Antropologii Społecznej oraz Pomorskiego Centrum Badań nad Kulturą). Jest socjologiem, antropologiem i historykiem. Zainteresowania badawcze dotyczą: problematyki Kaszub i Pomorza, uczestnictwa w kulturze, mniejszości narodowych i etnicznych, polityki regionalnej i samorządności. Autor i współautor ponad 30 książek, redaktor ponad 20, autor kilkuset artykułów naukowych, popularnonaukowych, publicystycznych. Członek-korespondent Polskiej Akademii Umiejętności. Prezes Instytutu Kaszubskiego.

Prof. dr hab. Józef Borzyszkowski - historyk, antropolog, pracownik Instytutu Historii oraz Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, członek PAU, współtwórca Stacji Naukowej PAU w Gdańsku, przewodniczący Komisji Kaszubskiej PAU, członek licznych towarzystw i rad naukowych oraz autor wielu publikacji naukowych.

 

PNLogo.jpg

Zwycięzców Pomorskiej Nagrody Literackiej poznamy 23 października 2020 o godzinie 18.00 na stronie Wojewódzkiej i Miejskiej Blibliteki Publicznej w Gdańsku www.wbpg.org.pl