Jesteś tutaj

Z obrazkiem religijnym przez życie

Kategoria: 
/
Data wydarzenia: 
10.12.2018

Z obrazkiem religijnym przez życie

Ostatnimi laty wśród księży krąży dowcip o małym Jasiu. Podczas wizyty duszpasterskiej chłopiec zostaje obdarowany obrazkiem z wizerunkiem małego Jezusa w żłóbku. Nie jest zbyt zadowolony i domaga się przejrzenia szerszej oferty. Ksiądz pokazuje małemu jeszcze kolejne 4 obrazki. Ten niezrażony pyta: „A Dartha Vadera lub Yodę masz?” Zapraszamy na wystawę prezentującą oryginalne obrazki religijne, pochodzące z XIX i XX wieku. Najstarszy eksponat w kolekcji datowany jest na 1839 rok. W zbiorze znajdują się okazy monochromatyczne i wielobarwne, obrazki w formie zwykłego prostokąta oraz rozkładane - tzw. "sekrety", papierowe, jak również ozdobione koronką, czy tworzone na liściu.

Obrazek religijny to dewocyjny druk małego formatu w kształcie prostokąta, wykonany na pergaminie, bibułce, tkaninie, metalu lub innych materiałach, w celu rozpowszechniania i ilustrowania prawd wiary.

Początki istnienia obrazków religijnych sięgają średniowiecza. Według legendy św. Bernardyna ze Sieny przekonał on rzemieślnika trudniącego się wyrobem kart do gry, aby zamiast nich produkował kartoniki z wpisanym imieniem Jezusa Chrystusa. Obrazek przyjął kształt prostokąta (monogram Chrystusa).

Obrazki rozprzestrzeniły się w Europie dzięki ruchom pielgrzymkowym. W XVII w. przedstawiano umieszczano na nich sceny religijne i dydaktyczne. Obrazki były wyrazem pierwotnej potrzeby ochrony i opieki, np. najbardziej czczono postaci świętych broniących przed chorobami (Roch, Bartłomiej). Były one opatrzone podpisem, miały na rewersie modlitwę lub dedykację.

Najstarszym udokumentowanym przykładem jest obrazek z postacią św. Krzysztofa (1423 r.)
z Buxheim.

W Polsce w XVI i XVII większość obrazków opatrywano tekstami w języku włoskim
i niemieckim. W XIX w. w produkcji dla Polski wyspecjalizowała się Norymberga, umieszczająca napisy po polsku. Prekursorami masowego wytwarzania obrazków w Polsce były drukarnie warszawskie, krakowskie i częstochowskie.

Obrazki religijne prezentują bogatą ikonografię chrześcijańską, ilustrując sceny o tematyce:

  • trynitarnej (wizerunki Boga Ojca, Jezusa Chrystusa – sceny z życia, działalności, cuda, mękę
  • i zmartwychwstanie, wyobrażenia Ducha Świętego i Trójcy Świętej)
  • mariologicznej (wizerunki matki Boskiej – sceny z życia)
  • hagiograficznej (przedstawienia świętych i błogosławionych, męczenników)
  • liturgicznej  (obejmującej rok kościoła, jego święta, przedstawienia Mszy i sakramentów)
  • katechetycznej  (przedstawiające tematy z historii biblijnych)

Obrazki mogą posiadać charakter:

  • dedykacyjny
  • prymicyjny
  • dydaktyczny

Najstarsze obrazki religijne malowano ręcznie na pergaminie, papierze bądź wyszywano na tkaninie. W XVI w. technika akwaforty umożliwiła masową produkcję. W okresie baroku i rokoko obrazki zaczęto tłoczyć na złotych i srebrnych płatkach folii, naklejanych na papier. Zdarzały się obrazki otwierane, z ruchomymi papierowymi figurkami świętych.

W XVIII w. pojawiły się obrazki koronkowe, tłoczone w papierze. Do ich produkcji wykorzystywano matryce grawerowane, umożliwiające produkcję w dużych nakładach. Do ciekawych przykładów należą obrazki z naklejonymi suszonymi kwiatkami.

Na przełomie XIX i XX w. używano różnych materiałów: szkła, tworzyw sztucznych, zmieniła się kolorystyka (barwy są ostre, żywe, wzbogacone efektami iluminacyjnymi).

Rozwój fotografii w XX w. spowodował obniżenie artystycznego poziomu obrazków religijnych,
czego skutkiem było mniejsze nimi zainteresowanie.

Najbardziej popularne są obrazki religijne otrzymywane podczas wizyty duszpasterskiej tzw. kolędy. Zwyczaj ten wywodzi się ze średniowiecznej tradycji nawiedzania przez księży swoich parafian w okresie Bożego Narodzenia w celach duszpasterskich.

W czasach współczesnych w Polsce odbywanie kolędy jest obowiązkiem proboszczów, nałożonym na nich przez Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r., którzy sami i poprzez swoich wikariuszy winni poznawać parafian, wspierać ich w trudach i budować jedność Kościoła.

W epoce mieczy świetlnych, mobilnych aplikacji i gier komputerowych papierowe gadżety tracą rację bytu; mało kogo ten niewielki obrazek wzrusza i jest faktyczną pamiątką.

 

 

 

Data wydarzenia: 
10.12.2018
Udostępnij: